1. Dwa poziomy przepisów
Opakowania w UE są regulowane na dwóch poziomach, które kupujący często mylą.
- Poziom unijny: rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (UE) 2025/40, znane jako PPWR. Określa wymagania dotyczące wytwarzania, oznakowania i dokumentacji opakowań. Stosuje się je od 12 sierpnia 2026 r., a wiele wymagań wchodzi stopniowo w kolejnych latach.
- Poziom krajowy: systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Decydują, kto się rejestruje, raportuje ilości i płaci za zbiórkę i recykling w danym kraju.
Ten poradnik to praktyczny przegląd dla kupujących, a nie porada prawna. Własne obowiązki warto potwierdzić w swoim systemie ROP lub u doradcy.
2. Co jest opakowaniem
Większość tego, co sklep wydaje przy sprzedaży, to opakowania: torby na zakupy, torby butikowe z uchwytami ze sznurka, pudełka prezentowe, bibuła, wstążki do pakowania zakupów, woreczki ze sznurkiem, pudełka wysyłkowe, koperty foliowe PE i poduszki powietrzne. Wyposażenie sklepu, takie jak ekspozytory, wieszaki używane w sklepie czy regały, nie jest opakowaniem. Wieszak, który opuszcza sklep razem z ubraniem, w niektórych systemach krajowych może być uznany za opakowanie – warto zapytać swój system, jak go traktuje.
3. Co PPWR zmienia dla kupującego
PPWR zastępuje dyrektywę rozporządzeniem, więc podstawowe zasady są takie same we wszystkich państwach członkowskich. Kupujący opakowania powinni zwrócić uwagę na:
- Przydatność do recyklingu: opakowania mają być projektowane z myślą o recyklingu, a klasy i kryteria wprowadza się etapami. Materiały mieszane, np. torba papierowa z plastikowym okienkiem czy laminowane pudełko, wymagają dokładniejszej analizy.
- Minimalizację: waga i objętość mają być ograniczone do tego, czego wymaga funkcja. Pusta przestrzeń w opakowaniach wysyłkowych i e-commerce jest wprost wskazanym celem.
- Oznakowanie: pojawią się zharmonizowane oznaczenia składu materiałowego i sortowania, które z czasem zastąpią mozaikę oznaczeń krajowych.
- Substancje: limity metali ciężkich pozostają, a PFAS zostają ograniczone w opakowaniach do kontaktu z żywnością.
- Dokumentację: producent przygotowuje dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE dla opakowania.
Dokładne terminy różnią się w zależności od wymagania. Jako importer śledzimy je i przy zamówieniu informujemy, co obowiązuje.
4. Krajowe systemy ROP: kto się rejestruje
Obowiązek rejestracji ROP spoczywa zwykle na firmie, która jako pierwsza wprowadza zapakowany towar na rynek krajowy. W przypadku sklepu, który kupuje torby z nadrukiem i pakuje do nich towar przy kasie, jest to zazwyczaj sam sklep. Sprzedawca internetowy wysyłający zamówienia do innego kraju może musieć zarejestrować się także w tym kraju.
| Kraj | System lub rejestr, z którym kupujący zwykle mają do czynienia |
|---|---|
| Niemcy | Rejestr opakowań LUCID |
| Polska | Baza BDO |
| Francja | ROP dla opakowań z oznakowaniem Triman i Info-tri |
| Włochy | CONAI |
Opłaty, progi i terminy sprawozdawcze różnią się między krajami i zmieniają z roku na rok, dlatego ich nie podajemy. Doradzamy, jakie dane są potrzebne, i przekazujemy wagi oraz materiały dla każdego produktu, ale nie rejestrujemy klienta.
5. Dane, o które zapyta system
Sprawozdawczość jest łatwiejsza, gdy dostawca przekazuje jasne dane dla każdego produktu. Przy zamówieniu u nas warto poprosić o:
- materiał każdego elementu: papier, tektura, folia, bawełna, juta, metal;
- wagę sztuki i każdego elementu, np. korpusu torby, uchwytów i okienka;
- gramaturę papieru i gatunek tektury;
- ilość w kartonie i w zamówieniu.
Torba butikowa z bawełnianymi sznurkami i plastikowym wzmocnieniem to trzy materiały. Pudełko magnetyczne składa się z tektury, okleiny papierowej, magnesów, a czasem z wkładki piankowej. Dane te warto przechowywać razem z zamówieniem, bo będą potrzebne przy najbliższym terminie sprawozdawczym. Przy kilku sklepach lub sprzedaży w kilku krajach najlepiej prowadzić dla każdego produktu jedną kartę z danymi i ilościami wysłanymi na każdy rynek. Oszczędza to godziny przy zamykaniu okresu sprawozdawczego i ułatwia porównanie wagi dwóch projektów toreb przed domówieniem.
6. Decyzje projektowe, które ułatwiają zgodność
Uproszczenie opakowania obniża ryzyko, a często też koszt:
- uchwyty papierowe zamiast sznurkowych, jeśli pozwala na to wygląd;
- rezygnacja z laminowania torby, która i tak będzie drukowana w jednym kolorze;
- papier kraft lub biały z farbami wodnymi do toreb codziennego użytku;
- pudełka wysyłkowe dopasowane do produktów, a nie do największego artykułu;
- wypełniacz papierowy lub poduszki powietrzne tylko tam, gdzie produkt wymaga ochrony.
Żadna z tych decyzji nie czyni torby automatycznie „nadającą się do recyklingu” w sensie prawnym i nie używamy tego określenia bez danych dla konkretnego produktu. Mniej materiałów oznacza jednak prostszą sprawozdawczość i mniej pytań w przyszłości. Na stronie Marka własna pokazujemy opcje nadruku i wykończenia.
7. Opakowania do żywności to osobny temat
Torby na wynos, torby piekarnicze i stojące torebki z papieru kraft na kawę, herbatę czy przekąski mają bezpośredni kontakt z żywnością. Podlegają przepisom o materiałach do kontaktu z żywnością, rozporządzeniu (WE) 1935/2004, a w przypadku warstw z tworzyw sztucznych – rozporządzeniu (UE) 10/2011. Dla każdego zamówienia prosimy producenta o deklarację zgodności. Bez takiej deklaracji nie określamy torby jako przeznaczonej do kontaktu z żywnością.
8. Jednorazowe torby plastikowe
Wiele krajów UE pobiera opłatę za plastikowe torby na zakupy lub ogranicza torby lekkie, a przepisy różnią się między krajami. Przy wydawaniu toreb z PE lub laminowanego PP trzeba sprawdzić przepisy w każdym kraju, w którym prowadzi się sprzedaż. Torby z tkanego PP, włókniny, bawełny i juty są zwykle sprzedawane lub wręczane jako torby wielokrotnego użytku, co w kilku krajach zmienia sposób ich traktowania. Jeśli torba bawełniana lub jutowa jest sprzedawana konsumentom jako samodzielny produkt, obowiązuje także oznakowanie składu surowcowego wyrobów włókienniczych.
9. Co zapewniamy jako importer
Importując opakowania, działamy jako importer z UE dla danego zamówienia. Oznacza to, że:
- pozyskujemy dokumenty producenta, w tym oświadczenia REACH, a w razie potrzeby deklaracje dotyczące kontaktu z żywnością;
- przekazujemy dane o materiałach i wadze każdego produktu do sprawozdań ROP;
- informujemy, które wymagania PPWR dotyczą opakowania w chwili zamówienia.
Na stronie Jakość podajemy dokumenty według rodzaju produktu.
Uwzględnić to w zamówieniu
Najlepszy moment na uporządkowanie danych o opakowaniach to wybór projektu, a nie termin sprawozdania. Prosimy przesłać nam listę opakowań – w ofercie uwzględnimy materiały i wagi.
